High Blood Pressure (Hypertension): Ano ang Numero, Sintomas at Paano Maiiwasan?
Batay sa WHO fact sheet na may petsang 25 September 2025. Kinumpirma noong 2026-10-13.
Basa ka muna: Ayon sa WHO, hypertension ang blood pressure na 140/90 mmHg o mas mataas, na nakita sa dalawang magkaibang araw. Karamihan ng may hypertension ay walang sintomas, kaya ang pagsukat lang ang paraan para malaman. Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi kapalit ng payo ng doktor.
Ano ang ibig sabihin ng 140/90?

Dalawa ang numero sa blood pressure:
- Systolic (unang numero): 140 mmHg o higit pa.
- Diastolic (pangalawang numero): 90 mmHg o higit pa.
Kung isa man sa dalawa ay umabot sa threshold, at nakita ito sa dalawang magkaibang araw, maituturing itong hypertension ayon sa WHO. Ang diagnosis ay gawa ng health professional, hindi ng sariling hula lang.
Bakit "silent" ang hypertension?
Ayon sa WHO, karamihan ng tao ay walang sintomas. Kaya ang paalala ay regular na pagpapa-check o pagsukat ng blood pressure.
Kapag sobrang taas na (karaniwang 180/120 o higit pa), maaaring magkaroon ng matinding sakit ng ulo, pananakit ng dibdib, pagkahilo, hirap huminga at pagbabago sa paningin. Sabi ng WHO: kung may ganitong sintomas at mataas na blood pressure, magpa-check agad.
Gaano ito kalaganap sa mundo?
Sa datos ng WHO para sa 2024:
- Mga 1.4 billion na adults na may edad 30 hanggang 79 ang may hypertension, o 33% ng age group na iyon.
- Humigit-kumulang 44% ng mga may hypertension ay hindi alam na meron sila nito.
- Mga 23% lang ang may kontrolado na blood pressure.
Global na datos ito, hindi numero para sa Pilipinas.
Sino ang mas at risk?
Mga risk factor na nakalista ng WHO:
- Mas matanda, may family history, o may diabetes o kidney disease
- Overweight o obese, at kulang sa galaw
- Maaalat na pagkain, sobrang alak, at paninigarilyo
- Diet na mataas sa saturated at trans fats at mababa sa prutas at gulay
- Polusyon sa hangin
Ano ang inirerekomenda ng WHO para maiwasan ito?

- Kumain ng mas maraming prutas at gulay.
- Bawasan ang maaalat na pagkain. Sabi ng WHO, subukang manatili sa mas mababa sa 2 grams kada araw. Hindi tinukoy ng page kung salt o sodium ang 2 grams, kaya tingnan ang gabay ng doktor o nutritionist.
- Limitahan ang saturated at trans fats.
- 150 minuto kada linggo ng moderate na aerobic activity (o 75 minuto ng vigorous), dagdag ang strength exercises sa 2 o higit pang araw kada linggo.
- Bawasan ang pag-upo nang matagal, panatilihin ang healthy weight.
- Iwasan ang tobacco at limitahan ang alak (hanggang 1 inumin kada araw sa babae, 2 sa lalaki).
- Kung may reseta, inumin ayon sa utos ng doktor at sumipot sa follow-up.
- Pamahalaan ang stress at iwasan ang polluted na hangin kung kaya.
Sa araw-araw na buhay, ang unang tanong ay simple: gaano kadalas ang mga de-lata, instant noodles, tuyo, at iba pang maaalat sa plato mo? Hindi ito payo na tigilan lahat. Isa lang itong paalala na tingnan ang dami.
Kailan dapat magpatingin?
- Kung hindi mo pa nasusukat ang blood pressure mo, magpa-check sa health center o clinic.
- Kung may 180/120 o higit pa at sintomas tulad ng matinding sakit ng ulo, pananakit ng dibdib o hirap huminga: magpa-check agad.
- Kung may sakit ka na o iniinom na gamot, sundin ang payo ng doktor mo.
Mahalagang paalala
Para sa reference lang ito at hindi kapalit ng payo ng doktor. Hindi ito medical diagnosis o personal na payo. Ang mga numero ay mula sa WHO fact sheet (updated 25 September 2025) at maaaring magbago ang rekomendasyon.
Mga source
- World Health Organization, Hypertension fact sheet: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension — kinumpirma: 2026-10-13